De regionale premier van Andalusië, Juanma Moreno, verdedigt het besluit om geen ES-Alert te sturen bij de bosbrand in Los Gallardos (Almería). Eén bericht had volgens hem tot gevaarlijke verwarring geleid.

De verwoestende bosbrand bij Los Gallardos in Almería eiste inmiddels twaalf levens en nog altijd zijn 23 mensen vermist. Nu de rook enigszins optrekt, richt de discussie zich op een prangende vraag: waarom ontvingen bewoners geen ES-Alert, het Spaanse noodberichtensysteem, terwijl het vuur zich razendsnel verspreidde? Moreno gaf vrijdag tekst en uitleg vanuit het commandocentrum in Turre.

Volgens de Andalusische premier besloot de leiding van de noodoperatie bewust geen enkel ES-Alert-bericht te versturen. De reden lag in de sterk uiteenlopende situatie per dorp. Sommige inwoners moesten juist thuisblijven en zich confinar (opsluiten), terwijl anderen zo snel mogelijk moesten evacueren, en dan nog via verschillende vluchtroutes. Het Spaanse nieuwsmedium Cope citeert Moreno, die verwees naar de technici die de beslissing namen: één bericht sturen zou volgens hen alleen maar chaos veroorzaken.

Moreno benoemde nog een tweede probleem. Het ES-Alert-systeem bereikt volgens hem niet elk hoekje van het land, zeker niet in een landelijk gebied als Almocáizar. Drie zendmasten in de regio waren tijdens de brand bovendien uitgevallen, waardoor het bereik nog verder inkromp. Daarom zetten de hulpdiensten in op iets ouderwetsers: persoonlijke waarschuwingen. De burgemeester van Bédar ging deur aan deur om buurtbewoners te alarmeren. Twee slachtoffers negeerden die waarschuwing helaas, aldus Moreno.

Wat ging er mis in de communicatie?

De timing van de brand maakte alles nog ingewikkelder. Het vuur ontstond donderdagmiddag na een gevallen elektriciteitskabel en breidde zich binnen enkele uren met verwoestende snelheid uit, geholpen door windstoten tot 70 kilometer per uur. Daardoor moesten hulpdiensten razendsnel keuzes maken over wie moest blijven en wie moest vluchten, zonder tijd voor een uniforme boodschap.

Interieurminister Fernando Grande-Marlaska stond vrijdag naast Moreno tijdens het persmoment en meldde dat er inmiddels drie vermissingsaangiften zijn gedaan. Die aangiftes zijn cruciaal voor de identificatie van de slachtoffers, van wie leeftijd en nationaliteit nog niet officieel zijn bevestigd. De autopsies liepen vrijdag nog door.

Is het ES-Alert-systeem wel geschikt voor grote branden?

De discussie raakt aan een vraag die ook bij eerdere natuurrampen speelde. Eerder dit jaar stuurde de Protecció Civil juist wel meerdere ES-Alert-berichten uit bij de bosbranden in Catalonië, net als tijdens de overstromingen door storm DANA in Tarragona vorig jaar. Ook bij extreem brandgevaar in de Picos de Europa werd het systeem ingezet om recreanten weg te sturen uit natuurgebieden. Waarom Andalusië dit keer koos voor een andere aanpak dan Catalonië, blijft een gevoelig punt in het politieke debat dat nu opduikt.

Moreno noemde de brand zelf een “bom met tijdmechanisme” door de combinatie van droog struikgewas, hitte en wind. Het incident past in een zomer waarin Spanje al te maken kreeg met bijna 38.000 hectare verbrande natuur, ruim voor het eigenlijke hoogseizoen van bosbranden.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Wie een woning heeft in landelijk gebied of er op vakantie is, kan dus niet blind vertrouwen op een ES-Alert-bericht als er een brand uitbreekt. Vooral in dunbevolkte streken met beperkt telefoonbereik is het verstandig zelf alert te blijven op rook, sirenes en aanwijzingen van lokale autoriteiten. De Andalusische regering kondigde inmiddels drie dagen van officiële rouw af, die duren tot zondagavond.