Een nieuwe peiling zet de Partido Popular (PP) ruim op kop, terwijl de Partido Socialista Obrero Español (PSOE) van premier Pedro Sánchez verder wegzakt. Het rechtse blok stevent af op een absolute meerderheid in het parlement.

De cijfers komen op een moment dat de corruptiezaken rond de socialistische regeringspartij maar blijven doorsudderen. Zou er morgen gestemd worden, dan zou de PP van Alberto Núñez Feijóo de grootste worden, gevolgd door de PSOE van Pedro Sánchez op afstand, met Vox als stevige derde kracht die nog altijd groeit.

Het gaat om de stemintentie voor de algemene parlementsverkiezingen (elecciones generales) in Spanje. Die staan officieel gepland voor uiterlijk augustus 2027, maar de oppositie blijft aandringen op vervroegde verkiezingen. Sánchez houdt vol dat hij zijn termijn wil uitzitten, ook al laat een eerdere peiling zien dat een meerderheid van de Spanjaarden liever ziet dat hij opstapt of de kiezer naar de stembus roept.

Het Spaanse nieuwsmedium El Periódico publiceerde de peiling, die werd uitgevoerd door onderzoeksbureau GESOP. De krant tekent erbij aan dat het rechtse blok zich heeft genesteld in een comfortabele meerderheid, terwijl links ver verwijderd blijft van enige opmars. Binnen de blokken verschuiven de stemmen wel: de PP loopt iets verder uit op de PSOE, en Vox van Santiago Abascal blijft profiteren van de onvrede onder kiezers.

Waarom verliest de PSOE zoveel terrein?

De socialisten betalen de rekening voor een reeks corruptieschandalen die de partij al maanden teisteren. Het keerpunt was het vertrek van voormalig partijsecretaris Santos Cerdán, die na een vernietigend rapport van de Guardia Civil (de Spaanse rijkspolitie) zijn functie neerlegde en in voorlopige hechtenis belandde.

Sindsdien volgden de klappen elkaar op. Eind mei liet een rechter het PSOE-hoofdkwartier aan de Calle Ferraz in Madrid doorzoeken in een onderzoek naar een vermeend schaduwnetwerk. Voor veel kiezers stapelt het beeld van een partij in juridische problemen zich op, en dat vertaalt zich rechtstreeks in de peilingen.

Hoe diep zit het wantrouwen?

Een opvallend deel van de erosie komt van de eigen achterban. Veel PSOE-stemmers uit 2023 twijfelen of lopen over naar de PP. Kiezers aan de rechterkant blijven daarentegen trouw: vrijwel alle Vox-stemmers en een groot deel van de PP-aanhang zou opnieuw op dezelfde partij stemmen. Die trouw maakt het verschil in zetels nog groter dan het verschil in stempercentage suggereert.

De zaak reikt inmiddels tot in de oudste lagen van de partij. Zelfs oud-premier José Luis Rodríguez Zapatero is officieel verdachte geworden in een corruptiezaak. Wie wil weten hoe ernstig de beschuldigingen zijn, vindt in het lijvige dossier van bijna 4.000 pagina’s een gedetailleerd overzicht van wat justitie de partij ten laste legt.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Voor wie in Spanje woont of er een tweede huis heeft, draait het vooral om stabiliteit. Een verschuiving naar een rechtse regering van PP en Vox kan gevolgen hebben voor het beleid rond wonen, toerisme en buitenlandse residenten. Beide partijen leggen andere accenten dan de huidige coalitie, bijvoorbeeld op belastingen en op de regels voor niet-EU-burgers.

Tegelijk verandert er voorlopig niets concreet. Zolang Sánchez aan de macht blijft en geen vervroegde verkiezingen uitschrijft, blijven de huidige regels van kracht. Buitenlanders zonder Spaanse nationaliteit mogen bovendien niet meestemmen bij de landelijke verkiezingen, dus de uitslag is vooral een graadmeter voor de richting die het land opgaat.

De volgende maanden worden bepalend. Of de PSOE het tij nog kan keren voor 2027, hangt grotendeels af van wat de rechters de komende tijd boven tafel halen.