Een verenigd bosbrandfront in het zuidwesten van Madrid heeft al meer dan 6.000 hectare natuur verwoest en dwingt de bevolking van Chapinería, Colmenar del Arroyo en Navas del Rey tot onmiddellijke evacuatie. De Spaanse regering riep vrijdag de nationale noodtoestand uit voor de regio, waar minstens 19.000 inwoners zijn geëvacueerd.

Drie afzonderlijke branden bij San Martín de Valdeiglesias, Villa del Prado en Almorox groeiden vrijdag samen tot één front dat zich in rap tempo richting Chapinería verplaatst. Vanaf de commandopost in Cenicientos meldde de Madrileense regionaal minister dat de vlammenzee zich nauwelijks nog laat afremmen door de extreme droogte en harde wind.

De nooddiensten 112 hebben samen met de betrokken ayuntamientos (gemeentehuizen) een speciaal evacuatieplan opgezet. Bewoners van Chapinería moeten zich direct verplaatsen naar Villaviciosa de Odón, waar bussen klaarstaan op het Plaza del Ayuntamiento en bij het gemeentelijk auditorium. Wie in Colmenar del Arroyo woont, wordt naar Madrid stad geleid, bij voorkeur met eigen vervoer.

Het Spaanse nieuwsmedium Libertad Digital meldt dat inmiddels ruim 19.000 mensen zijn geëvacueerd of ingesloten door de branden in Madrid en Ávila samen. Minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska had vrijdag al gewaarschuwd voor “een kritieke dag” door de extreme weersomstandigheden.

Waarom is de nationale noodtoestand uitgeroepen?

De regionale premier Isabel Díaz Ayuso van de Comunidad de Madrid vroeg donderdagavond zelf om activering van de zogeheten Situación Operativa 3, het hoogste niveau op de nationale schaal voor rampenbestrijding. Die aanvraag legt de regie feitelijk bij de centrale overheid. Minister Grande-Marlaska willigde het verzoek in en gaf de operationele leiding aan de generaal van de UME (Unidad Militar de Emergencias, de militaire noodeenheid).

Niet iedereen was meteen overtuigd van de urgentie achter het verzoek van Ayuso. De regeringsafgevaardigde in Madrid twijfelde eerst hardop of de aanvraag wel voldoende onderbouwd was, wat tot een kort robbertje vingerwijzen tussen de regionale overheid in Madrid en de centrale overheid leidde. Beide partijen kozen vrijdagochtend echter voor de-escalatie en riepen op zich te concentreren op de bestrijding van de branden zelf.

Hoeveel hectare is er inmiddels verwoest?

De teller in de regio Madrid staat op ruim 6.000 hectare en loopt door de aanhoudende hitte en wind nog verder op. Meer dan 1.100 militairen van de UME zijn actief bij de drie branden, aangevuld met zo’n duizend man van de Guardia Civil (de Spaanse rijkspolitie), Protección Civil en de gespecialiseerde bosbrandbrigades BRIF.

Deze zomer breekt op landelijk niveau alle records. Spanje verloor in 2026 tot nu toe al meer dan 114.700 hectare natuur aan branden, tegen krap 24.000 hectare in dezelfde periode vorig jaar, wat neerkomt op bijna een vervijfvoudiging. Dat cijfer past in een trend die al veel eerder zichtbaar werd: half juli lag de landelijke teller nog op zo’n 120.000 hectare en groeide daarna in rap tempo verder.

Wie is verantwoordelijk voor de coördinatie?

Terwijl Ayuso en het kabinet vrijdag naar buiten toe de eenheid benadrukten, botsten woordvoerders van beide kampen achter de schermen fel met elkaar. Minister van Transport Óscar Puente viel Ayuso publiekelijk aan op sociale media en verweet haar dat ze eerst het kabinet beledigt en vervolgens om hulp vraagt. Ayuso reageerde terughoudend en zei de “onzin” te negeren, terwijl ze benadrukte dat de samenwerking met Den Haag, excuus, met de nationale regering op de werkvloer wél goed verloopt.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in de regio?

Wie een woning heeft rond San Martín de Valdeiglesias, Cenicientos of de Sierra Oeste, houdt best rekening met verdere evacuatiebevelen en afgesloten wegen richting Toledo en Ávila. De Madrileense hoofdroutes M-501 en M-507 kunnen zonder waarschuwing worden afgesloten zodra het vuur dichterbij komt.

De Nederlandse ambassade waarschuwde eerder deze zomer al voor een verhoogd brandrisico in grote delen van Spanje. Die oproep krijgt met dit nieuwe front extra gewicht: houd bij rookontwikkeling ramen en deuren dicht, volg de aanwijzingen van de Guardia Civil op en bel bij acuut gevaar altijd 112, het alarmnummer dat in heel de EU werkt.

Hoe verhoudt dit zich tot eerdere branden dit seizoen?

Madrid ontsnapte begin deze maand nog aan een grote brand bij Lozoyuela, die destijds snel onder controle werd gebracht. Dit nieuwe front is aanmerkelijk grootschaliger en treft bovendien een dichter bevolkt gebied. Eerder dit seizoen eiste de brand bij Los Gallardos in Almería al dertien levens, onder wie drie Belgen, wat de ernst van het huidige bosbrandseizoen extra onderstreept.

Waarom Spanje dit jaar zo veel harder brandt dan voorheen, komt uitgebreid aan bod in het artikel over de oorzaken achter de stijgende bosbrandcijfers: een combinatie van klimaatverandering en een leeglopend platteland zorgt voor steeds explosievere brandhaarden.

De Spaanse regering heeft inmiddels ook steun van de Europese Unie gevraagd om de branden in Madrid en Ávila onder controle te krijgen.