Extreme hitte dwingt Spanje terug naar oude gewoonten. Steeds meer bedrijven en gemeenten verschuiven de werkdag naar de koele uren en omarmen opnieuw de siesta (middagrust), of de moderne versie: powernap.

Na de heetste zomer ooit gemeten in 2025 richt Spanje het ritme van de dag opnieuw in rond de warmte. Werkgevers, ayuntamientos (gemeenten) en de landelijke overheid kijken kritisch naar de klassieke werktijden, nu een ola de calor (hittegolf) geen uitzondering meer is maar bijna een jaarlijkse zekerheid. Extreme hitte raakt inmiddels 5,5 miljoen Spaanse werknemers, met de bouw en de landbouw als zwaarst getroffen sectoren.

De aanleiding is simpel: de zomers worden heter, langer en dodelijker. In juni 2026 liep het kwik op veel plekken al richting de 44 graden, en de eerste hittegolf van het seizoen kwam vroeger dan ooit. Dat verandert het werk, het straatbeeld en de manier waarop steden hun inwoners beschermen. Voor de vele Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen, overwinteren of een bedrijf runnen, raakt die verschuiving direct aan veiligheid, openingstijden en aansprakelijkheid.

WEETJE: In het Nederlands schrijf je siësta met een trema op de e, want die puntjes geven aan dat je de i en de e los van elkaar uitspreekt (si-es-ta) in plaats van als de Nederlandse “ie”-klank. Wij gebruiken de Spaanse versie.

Waarom keert de siesta juist nu terug?

Lang gold de middagrust als folklore, een relikwie uit een trager Spanje. Het Spaanse technologie- en cultuurmagazine Xataka schreef onlangs dat het land zich begint af te vragen of het zich moet “sahariseren”: gewoonten overnemen die passen bij een woestijnklimaat. De ironie is groot. Terwijl de rest van Europa de Spaanse siesta, late etenstijden en gesloten persianas (rolluiken) ontdekt, merken Spanjaarden dat hun eigen oplossingen tegen hun grenzen aanlopen. Boven een bepaalde temperatuur werkt een dutje niet meer verkoelend en blijft alleen airco over.

In Nederland en België kleeft aan de siesta nog vaak een negatief imago. Wie er overdag een doet, krijgt al snel het etiket lui opgeplakt. Niet voor niets noemen veel mensen het liever een powernap, een modern woord dat acceptabeler klinkt. Toch zijn wetenschappers en slaapexperts het erover eens: een dutje van niet langer dan twintig tot dertig minuten is juist gezond. Het scherpt de concentratie en geeft energie, zolang je maar niet in een diepe slaap wegzakt.

Achter de terugkeer zit dus logica. Het leven verschuift opnieuw naar de vroege ochtend en de late avond, precies zoals generaties Spanjaarden de hitte altijd al ontliepen. Wie wil begrijpen hoe zo’n hittegolf precies ontstaat, ziet waarom de middaguren tussen twaalf en acht onleefbaar worden.

Wat verandert er voor werknemers en bedrijven?

Sinds een koninklijk besluit uit 2023 moeten bedrijven hun werktijden aanpassen zodra de Spaanse weerdienst AEMET alarm slaat. Het kleurniveau bepaalt wie nog naar buiten mag: bij oranje of rood ligt het zware buitenwerk stil. Wil je weten tot welke temperatuur je nog mag werken, dan hangt het antwoord af van de taak en de plek. In kantoren geldt een maximum van 27 graden; buiten telt vooral de hittecode geel, oranje of rood.

De overheid grijpt steviger in. Minister van Werk Yolanda Díaz wees deze maand opnieuw op de permisos climáticos (klimaatverlof), waarmee werknemers zich bij ernstig en direct gevaar tot vier dagen mogen terugtrekken, met behoud van loon. De Inspección de Trabajo (arbeidsinspectie) controleert strenger na de dodelijke ongevallen van vorige zomer. Wie de regels negeert, riskeert boetes die in de zwaarste gevallen oplopen tot bijna een miljoen euro.

Hoe spelen Spaanse gemeenten en ambtenaren erop in?

Bij de overheid is de oplossing al jaren ingebakken. Tussen half juni en half september werken veel funcionarios (ambtenaren) volgens een jornada intensiva (aaneengesloten zomerrooster), doorgaans van acht tot drie uur. Zo zijn de bureaus dicht voordat de hitte piekt. Steeds meer ayuntamientos trekken die lijn door naar straatvegers, tuinlieden en onderhoudsploegen, en verplaatsen hun werk naar de vroege ochtend.

Steden investeren ook in koelte. Barcelona legt deze zomer tientallen nieuwe schaduwplekken aan, juist omdat vooral ouderen gevaar lopen tijdens lange, hete dagen.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Wie in Spanje een tweede woning laat verbouwen of personeel in dienst heeft, merkt de gevolgen meteen: een aannemer die op een rode dag het dak op stuurt, riskeert een boete. Vakantiegangers zien op hete dagen vaker een gesloten terras of stilgelegd werk. En reken niet op Nederlandse maatstaven, want een Spaanse hittegolf werkt anders dan een Nederlandse. De koelste uren van de dag zijn in Spanje weer kostbaar geworden, net als vroeger.