Inwoners van het Valle de Ayora-Cofrentes, onder wie een grote Nederlandse en Belgische gemeenschap, richtten een burgerplatform op tegen een geplande mega-vuilstort bij Zarra. Zij vrezen voor lucht, water en natuur.

Op zondag 14 juni 2026 stroomde de Casa de la Cultura (cultuurhuis) van Ayora vol. Bewoners van Jarafuel, Teresa de Cofrentes, Zarra en Ayora kwamen er bijeen op uitnodiging van natuurvereniging ANAV (Asociación Naturalista de Ayora y la Valle). Opvallend was de aanwezigheid van een flinke vertegenwoordiging van de Nederlandse, Belgische en Engelse gemeenschap die zich in de vallei heeft gevestigd. Het doel van de bijeenkomst was duidelijk: het oprichten van de Plataforma contra el Macrovertedero de Zarra (actiegroep tegen de mega-vuilstort van Zarra).

De plannen draaien om een verwerkingslocatie voor niet-gevaarlijk industrieel afval. Het bedrijf TRECO S.L. wil die bouwen op landbouwgrond omringd door volgroeid bos, in het paraje (gebied) Las Hoyas de Caballero in polígono 11 van de gemeente Zarra. Volgens het platform probeert het bedrijf al meer dan zes jaar de benodigde vergunning te bemachtigen, tot nu toe zonder succes.

Waarom maken juist Nederlanders en Belgen zich zorgen?

Een groot deel van de buitenlanders koos ooit voor deze comarca (streek), en voor Zarra in het bijzonder, vanwege de rust en de hoge levenskwaliteit. Precies dat zien zij nu bedreigd. Het regionale nieuwsmedium Las Provincias meldt dat de buitenlandse gemeenschap het project onbegrijpelijk noemt. Veel Nederlanders en Belgen kennen het gevoel: je verruilt de drukte voor stilte en schone lucht in het binnenland, en dan ligt er ineens een grootschalig project op de stoep. Voor wie een woning in het Spaanse binnenland overweegt, loont het om vooraf bij het Ayuntamiento (gemeentebestuur) na te gaan welke plannen er liggen. Datzelfde dilemma speelt op meer plekken, zoals in Moraira, waar bewoners hun gemeente voor de rechter daagden om een milieustraat.

Wat vreest het platform precies?

De tegenstanders waarschuwen voor schade aan de luchtkwaliteit en aan het water in de regio. Daar speelt een gevoelig punt: dergelijke installaties liggen vaak boven grondwaterlagen die hele dorpen van drinkwater voorzien. Het platform stelt dat het project het natuurlijke erfgoed van de vallei verder aantast, een gebied dat volgens hen al jaren onder druk staat door de ene na de andere ingreep.

Is dit eerder gebeurd in de vallei?

Ja, en met succes. Het platform herinnert eraan dat de vallei zich 24 jaar geleden, in 2002, al verzette tegen een vergelijkbaar, maar kleiner project op vrijwel dezelfde plek. Dat verzet leverde resultaat op en het plan ging uiteindelijk niet door. Die overwinning geeft de bewoners nu hoop dat de geschiedenis zich herhaalt.

Hoe past dit in het verzet in Spanje?

Het Valle de Ayora-Cofrentes torst al een zware energielast: de kerncentrale van Cofrentes, talloze windmolens en plannen voor enorme zonneparken. Critici noemen de streek daarom een zona de sacrificio (offerzone), waar grote infrastructuur belandt die de kuststeden van energie voorziet. Dat protest is niet uniek. In Andalusië komen dorpen in opstand tegen reusachtige zonneparken, in Jaén moeten olijfgaarden wijken voor panelen, en in Aragón vernietigde de Hoge Raad een plan voor zonnepanelen op stuwmeren. Steeds botst de drang naar groene energie en industrie op bewoners die hun landschap willen behouden.

Wat zijn de volgende stappen?

Het platform wil de lokale afdelingen van PP, PSOE, IU en Juntos por Zarra met spoed bijpraten en om steun vragen. Ook benadert de groep verenigingen in de hele streek om een gezamenlijk front te vormen. Als eerste publieke actie organiseerde het platform een open informatiebijeenkomst op donderdag 18 juni om 20.00 uur in het Teatro Municipal van Jarafuel. Voor wie droomt van het rustige, betaalbare binnenland, blijft het binnenland van Castilië en Valencia aantrekkelijk, getuige de provincies waar je nog een huis koopt voor minder dan 100.000 euro. De vraag is nu of dit hoekje van Valencia zijn rust weet te bewaren.