De python, wereldwijd een van de meest verkochte slangen als huisdier, wordt steeds vaker illegaal verhandeld in Spanje. Vooral de eilanden vrezen voor hun kwetsbare inheemse dieren als deze reptielen in de natuur terechtkomen door vrijlating of als ze ontsnappen.

De Guardia Civil onderzoekt deze week twee mannen die een python en een Californische koningsslang per pakketdienst verstuurden. De afzender woont in Pulianas bij Granada, de ontvanger in Alicante. Tijdens het transport brak de verpakking en ontsnapte de python van ongeveer anderhalve meter uit de doos.

Beide dieren staan op de Spaanse lijst van invasieve exotische soorten, de CEEEI (Catálogo Español de Especies Exóticas Invasoras), waardoor bezit, vervoer en verkoop sinds hun opname verboden zijn. Dat meldt de Spaanse nieuwssite Infobae, die de zaak koppelt aan de bredere zorg van biologen over de opmars van de soort in Spanje.

Waarom is de python zo populair als huisdier?

De slang komt van oorsprong uit Centraal- en West-Afrika en geldt wereldwijd als een van de meest geïmporteerde reptielen in de handel in exotische huisdieren. Het rustige karakter, de gematigde afmeting, de aantrekkelijke kleurpatronen en de lage prijs maken de soort aantrekkelijk voor kopers, ook al is het houden ervan in Spanje niet toegestaan.

De twee onderzochte mannen riskeren een vervolging wegens een misdrijf tegen de fauna en dierenmishandeling. Het is niet de eerste keer dat de Spaanse autoriteiten ingrijpen bij illegaal getransporteerde exotische dieren. Eerder onderzocht de Guardia Civil ook twee mannen die een kaaiman loslieten in een stuwmeer bij Alicante, een zaak met opvallende gelijkenissen: ook daar ging het om een dier dat nooit in het wild had mogen belanden.

Welk gevaar vormt de slang voor de Spaanse natuur?

Ontsnapte of losgelaten huisdieren kunnen op termijn wilde populaties vormen. Van de 371 exotische reptielen die tussen 2009 en 2018 bij een opvangcentrum in Catalonië belandden, was 32 procent een python. In Florida, waar de verwante Birmese python zich al decennia verspreidt, is te zien hoe ingrijpend zo’n vestiging kan uitpakken voor de lokale fauna. Volgens het Spaanse ministerie voor ecologische transitie (MITECO) heeft de python in Spanje nog geen voortplantende populatie gevormd, maar de kans daarop groeit met elke ontsnapping.

Vooral de Balearen en de Canarische Eilanden liggen wakker van dit scenario. Endemische soorten zoals de Balearische vroedmeesterpad en de hagedis van Gran Canaria hebben nergens anders een toevluchtsoord. Het eiland Ibiza kent dit probleem al met een andere indringer: de hoefijzerslang die er inmiddels meer dan negentig procent van het gebied bezet en de beroemde lagartija pitiusa bedreigt. Op Gran Canaria zorgde de Californische koningsslang eerder al voor een ecologische kettingreactie doordat inheemse hagedissen bijna volledig verdwenen.

Kan de python ook ziektes overbrengen?

Naast predatie op inheemse dieren draagt de python soms teken en andere parasieten met zich mee. MITECO wijst in het technisch dossier achter de opname in de CEEEI specifiek op het IBD-syndroom, een dodelijke ziekte veroorzaakt door een retrovirus dat al meer dan twintig jaar bekend is bij slangen in gevangenschap. Retrovirussen muteren snel en kunnen daardoor nieuwe gastheren infecteren, wat de dreiging voor inheemse slangen groter maakt dan alleen predatie alleen.

Wat betekent dit voor jou in Spanje?

Wie op de Balearen of de Canarische Eilanden woont, doet er goed aan om onbekende reptielen in tuin of terrein te melden bij de lokale milieudienst. De handel in exotische dieren blijft bestaan zolang de vraag groot is, ondanks het verbod. Zo groeit ook elders de bezorgdheid over particulier bezit van wilde dieren, zoals bleek toen zes tijgers uit een Duitse privéhouderij naar een opvangcentrum in Alicante verhuisden na jarenlange verwaarlozing. Ook op de kameleon, die door menselijk transport in nieuwe Spaanse regio’s opduikt, houdt de Guardia Civil via de eenheid Seprona geregeld toezicht.

De onderzochte python wacht inmiddels op plaatsing bij een opvangcentrum, terwijl de zaak tegen de twee verdachten verder loopt.