Terwijl de bosbranden bij Madrid en Ávila dorpen ontruimden, bleven duizenden huisdieren alleen achter. Spontane groepen vrijwilligers trokken eropuit om katten, honden, ezels en kippen te voeden en te redden.

In de Madrileense gemeente Robledo de Chavela organiseerde een groepje van vijf jonge vrijwilligers zich via WhatsApp om huis aan huis eten en water te brengen voor de dieren van geëvacueerde bewoners. Wie in Spanje woont en zelf huisdieren heeft, herkent het probleem meteen: bij een plotselinge evacuatie is er zelden tijd om ook de kat, de kippen of de schildpad mee te nemen.

De evacuatie in Robledo de Chavela kwam vrijdagmiddag, midden in de werkweek, en verraste veel bewoners die op dat moment in Madrid-stad of elders aan het werk waren. Zij konden hun dorp niet meer bereiken en lieten noodgedwongen honden, katten, vissen, ezels, kippen, konijnen en schildpadden achter.

Hoe kwam de hulp precies op gang?

Verónica, een van de vrijwilligers, vertelt aan het Argentijns-Spaanse nieuwsmedium Infobae dat bewoners hen via WhatsApp-adressen en toegangscodes doorgaven, altijd met toestemming van de eigenaar. “Ha habido gente que nos ha dado el código de los candados”, legt ze uit: mensen deelden codes van hangsloten en wezen aan waar reservesleutels op het erf verstopt lagen. Sommige eigenaars belden in tranen, doodsbang voor wat ze bij thuiskomst zouden aantreffen.

Ángela, een andere vrijwilliger die zelf niet weg kon vanwege haar eigen huisdieren, sloot zich meteen aan bij het initiatief. Vanaf zaterdag trokken de vrijwilligers dagelijks urenlang door het dorp, tot de bewoners na vijf dagen eindelijk mochten terugkeren. Onderweg vonden ze twee ganzen in slechte conditie, die met hulp van een dierenreddingsorganisatie in veiligheid werden gebracht. Voor zover bekend hebben alle verzorgde dieren de crisis overleefd.

Wat gebeurde er in de rest van het getroffen gebied?

Ook buiten Robledo de Chavela sprongen sociale media bij. Het account MamiDog, gericht op de dogfriendly gemeenschap van Madrid, opende een aparte pagina om vermiste en teruggevonden dieren te centraliseren. Volgens de beheerder was de informatie in het begin te versnipperd; door bestaande volgers in te zetten bereikten sommige berichten bijna twee miljoen views. Naast honden en katten kregen ook schapen, ganzen en zelfs een ontsnapte roodstaartpapegaai op die manier hun eigenaar terug, al liepen andere zoektochten helaas niet goed af.

Elders in de regio boden tientallen mensen aan om paarden en vee te vervoeren en op te vangen, met name in het Valle del Tiétar, de Valle de Iruelas en de Sierra Oeste van Madrid. Dat sluit aan bij een patroon dat deze zomer al vaker opdook: ook rond Ávila grepen boeren en dorpsbewoners zelf in toen de officiële hulp de snelheid van het vuur niet kon bijbenen.

Waarom ontbreekt een centraal systeem voor dierenhulp?

De dierenrechtenpartij PACMA vraagt het Ministerie van Binnenlandse Zaken inmiddels om een centrale coördinatie voor de evacuatie en verzorging van dieren in rampgebieden. De partij pleit niet voor ongecontroleerde toegang die reddingswerk in de weg zit, maar voor een officieel systeem van geplande, begeleide bezoeken door bevoegde hulpverleners. Partijvoorzitter Javier Luna noemt heldere richtlijnen voor gemeenten en hulpdiensten onmisbaar, om tegenstrijdige beslissingen per dorp te voorkomen.

Zulke afspraken zouden goed aansluiten bij bestaand beleid: Spanje telt inmiddels meer dan 15 miljoen geregistreerde huisdieren, en de overheid werkt al aan een protocol om huisdieren te beschermen bij rampen, zodat regionale rampenplannen straks beter aansluiten op de Dierenwelzijnswet.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen?

Wie een huis of vakantiewoning heeft in Madrid, Ávila of omliggende gebieden, doet er goed aan nu al na te denken over een noodplan voor huisdieren: een vervoersbox binnen handbereik, actuele foto’s en een lijst met vertrouwde buren die in geval van nood kunnen bijspringen. De branden bij Madrid en Ávila behoren tot de zwaarste uit de reeks bosbranden die dit seizoen ongekend hard toesloeg, en zijn nog altijd niet volledig onder controle, ondanks dat beide inmiddels technisch stabiel heten. Voor de actuele stand van zaken in het getroffen gebied is het laatste overzicht van de bosbranden een goed vertrekpunt, net als het eerdere bericht over de massale evacuaties rond Madrid en Ávila.